تخم نطفه دار به تخم هایی گفته میشود که حاصل جفتگیری پرنده نر و ماده میباشد. تخم نطفه دار پرندگان، تخمی است که در شرایط محیطی مناسب از لحاظ دما و رطوبت قرار بگیرد، پس از مدت زمان مشخص به جوجه تبدیل خواهد شد. تخم های نطفه دار در صنعت جوجه کشی و حتی به طور کلی در صنعت پرندگان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. جالب است بدانید در تخم های نطفه دار کیفیت بسیار مهم میباشد. ممکن است تخم هایی که شما خریداری کرده اید از کیفیت لازم برخوردار نباشند و هنگام جوجه کشی درصد نرخ تبدیل به جوجه بسیار کم باشد. پیش از خرید تخم نطفه دار باید نکاتی را بسیار مهم است در نظر بگیریم.
شکل و وضع ظاهری تخم های جوجه کشی در درصد جوجه شدن تاثیر دارد. لذا در موقع جوجه کشی بایستی به نکات زیر توجه شود؛
تخم های جوجه کشی نباید خیلی بزرگ یا کوچک باشند. برای جوجه کشی، تخم هایی که وزن آن ها حدود ۵۰ تا ۶۰ گرم است بایستی انتخاب شوند. ( بلدرچین ۱۰تا ۱۲ گرم). البته در نژادهای سنگین، وزن تخم مرغ جوجه کشی ۶۴ تا ۶۸ گرم توصیه میشود. اگر تخم مرغ ها یکنواخت نباشند باعث میشود که جوجه هایی که تولید میشوند بزرگ و کوچک بوده به طوری که بعدا از لحاظ پرورش و تغذیه با اشکالاتی رو به رو خواهد شد. تخم های جوجه کشی بایستی قالب طبیعی داشته باشید. از بکار بردن تخم مرغ ها با شکل غیر طبیعی ( کشیده، گرد و موج دار) باید اجتناب شود. این کار بیشتر به خاطر به نژادی صورت میگیرد زیرا جوجه ها حاصل از تخم مرغ های غیر طبیعی بعدا تخم مرغ هایی با شکل غیر طبیعی تولید خواهند نمود. تخم های جوجه کشی اگر با فضولات آلوده شوند باعث فساد تخم مرغ و از بین رفتن جنین میگردد و از طرف دیگر منبع آلودگی در ماشین خواهد بود و تخم مرغ های تمیز را به فساد میکشاند، لذا بهتر است از تخم مرغ های کثیف برای دستگاه جوجه کشی استفاده نشود، بین محققین از نظر شستو شوی تخم مرغ ها اختلاف نظر وجود دارد. تخم هایی که دارای پوسته بسیار نازک و یا ضخیم هستند برای جوجه کشی مناسب نیستند، زیرا اگر پوسته نازک باشد تبخیر آب بیشتر خواهد بود و درصد جوجه درآوری کاهش می یابد و از طرف دیگر این گونه تخم مرغ ها کلسیم کافی برای رشد جنین را تامین نمیکنند. تخم مرغ هایی که پوسته ضخیم دارند کار خروج جوجه را مشکل میکنند و جوجه به خوبی قادر نیست که آن ها را سوراخ کند. استفاده از تخم های پوسته شکسته یا آن هایی که دارای منافذ بیش از اندازه هستند برای جوجه کشی توصیه نمیشود زیرا میزان تبخیر از اینگونه تخم مرغ ها بیشتر است. کیفیت داخلی تخم مرغ در میزان جوجه دهی تاثیر دارد. تخم مرغ هایی که درصد سفید غلیظ آن ها بیشتر و یا زرده آن ها رنگی تر است درصد جوجه درآوری بیشتری دارند زیرا اینگونه تخم مرغ ها عناصر غذایی بیشتری برای جنین همراه دارند.